انجمن ویکی قلم‌های فارسی
ورود / عضویت

الف مقصوره، همزه، یای فارسی و عربی…

بحث پیرامون مسائل مربوط به قلم‌سازی، حروف‌چینی و بومی‌سازی

الف مقصوره، همزه، یای فارسی و عربی…

پستتوسط Arzhang » 09 مارس 2020, 00:15

saeidk نوشته است:[نمایش]
شاید اون ی الف مقصوره بوده ...

البته من تخصصی در این مورد ندارم اما برای یادآوری عرض کنم الف مقصوره، یک الف کوتاه است که بر روی حروف قرار می‌گیرد تا آن حرف به صدای «آ» خوانده شود مثل حیوٰۃ که حیات خوانده شود. بنابراین الف مقصوره شبیه «ی» نیست. آنی که شبیه ی است همان همزه است که به صورت «ء» می‌نویسیمش یا بدل از «ی‌»ی اضافه، برخی روی بعضی حروف می‌گذاردندش مثل «همهٔ». کاراکتر محبوب ایلیا ((:
نماد کاربر
Arzhang
Site Admin
 
پست‌ها : 1331
تاریخ عضویت: 17 اوت 2009, 15:06
محل سکونت: مونترآل

پاسخ: ساختن فونت با FontForge

پستتوسط Amir_S » 09 مارس 2020, 20:22

قبل از اینکه ایلیا بیاید، من از حق «ٔ» دفاع کنم! این «ی» دم بریدهٔ بدل از کسره است و با «ء» فرق دارد. همانطور که «ی» با «ئ» و «ى» که دو شکل مختلف همزه هستند فرق دارد.
MacBook Pro 990:
13" Unibody, CPU: 2.26GHz, RAM: 4 GB, SSD: 250GB, HDD: 160GB
OSX 10.11.6
OSX 10.13.2
•••
iPhone 4S: 32GB
iOS 9.5.3
•••
iPhone 7Plus: 128GB
iOS 11.2.5
•••
iPad Air 2: 64GB-4G
iOS 11.2.5
نماد کاربر
Amir_S
Site Admin
 
پست‌ها : 1766
تاریخ عضویت: 16 ژانویه 2010, 22:00
محل سکونت: تهران

پاسخ: ساختن فونت با FontForge

پستتوسط saeidk » 09 مارس 2020, 20:24

الف مقصوره الفی است که به صورت « ی » نوشته می شود . به اسمی که الف مقصوره دارد اسم مقصور گفته می وشد مانند : کبری و حسنی و حبلی و فضلی .
۲. الف ممدوده به الفی که بعد از آن همزه ی زائد است گفته می شود . به اسمی که الف ممدوده دارد اسم ممدود گفته می شود مانند : عاشوراء و سوداء و بیضاء .
نماد کاربر
saeidk
 
پست‌ها : 1067
تاریخ عضویت: 17 دسامبر 2005, 19:20
محل سکونت: ایران-تهران

پاسخ: ساختن فونت با FontForge

پستتوسط Arzhang » 09 مارس 2020, 22:53

من ضمن این که از احمد استمداد می‌طلبم که در این بحث به دادمان برسد، از سعید و امیر بابت توضیحشان ممنونم.
دو توضیح به نظرم رسید که مطرح می‌کنم:
اول در تکلمه‌ی حرف امیر، آن دم بریده‌ای که گفتی بدل از کسره نیست، بلکه خودش یای اضافه است. البته از جهتی شما درست می‌گویی چون معمولاً اضافه را ما با کسره درست می‌کنیم اما در مورد مصوت‌ها با ی اضافه می‌سازیم. بنابراین یای اضافه طفلک خودش هویتی دارد و بدل از چیزی نیست. این یای اضافه همان چیزی‌ست که کسانی چون من با هویت خودش می‌نویسندش (یعنی به صورت ی) و کسانی تبدیلش می‌کنند به همزه (مثل ایلیا).

در مورد توضیح سعید باید بگویم که یادم می‌آید که قدیم‌ها مثلاً نام اسماعیل را به صورت اسمعیل می‌نوشتند و یک الف کوچک روی «م» می‌گذاشتند. بنابراین الف مقصوره الزاماً روی «ی» فقط قرار نمی‌گیرد.
نماد کاربر
Arzhang
Site Admin
 
پست‌ها : 1331
تاریخ عضویت: 17 اوت 2009, 15:06
محل سکونت: مونترآل

پاسخ: ساختن فونت با FontForge

پستتوسط saeidk » 09 مارس 2020, 23:39

اون قدیمها که تازه ie 4 بود و اولین بار می شد متن فارسی رو در اینترنت خواند این الف مقصوره خیلی نقش داشت. مایکروسافت فکر می کرد ی فارسی همونه چون دو نقطه نداشت منتها اگر با اون تایپ می کردی ی وسط می‌شد ی آخر حتی اگر وسط کلمه بود. یعنی بین می شد بی‌‌ن
تا این که ی فارسی آمد و مشکل حل شد
نماد کاربر
saeidk
 
پست‌ها : 1067
تاریخ عضویت: 17 دسامبر 2005, 19:20
محل سکونت: ایران-تهران

پاسخ: ساختن فونت با FontForge

پستتوسط Amir_S » 09 مارس 2020, 23:43

منظورم این بود که خود آن «ی» بدل از کسرهٔ اضافه است که همانطور که گفتی وقتی کلمه با حرف صدادار تمام شود، از آن استفاده می‌کنیم.
مثلا «جا+ی خالی»، «پا+ی من»، «عاشورا+ی حسینی»، «هلو+ی شیرین»، «کیوی+ی ترش» (که یای دوم آن نوشته نمی‌شود ولی خوانده می‌شود) یا همین «یا+ی اضافه» و… در واقع «جا+ـِ»، «پا+ـِ»، «عاشورا+ـِ»، «هلو+ـِ»، «کیوی+ـِ» یا همین «یا+ـِ اضافه» بوده اند که چون خواندنشان برای فارسی زبانان دشوار بوده، آن را به جای «ـِ»، «یِ» می‌خوانند. نشان به آن نشان که بعضی ها هم در محاوره اصلا نمی‌خوانند یا همان «ـِ» را می‌خوانند . مثل «ظرف جا میوه» یا «کیویِ ترش» و…
حالا این «ی» چندشکل مختلف دارد: «یـ»، «ـیـ»، «ـی»، «ی» و به قول فرنگی‌ها last but not least «ٔ»


و در تکمله صحبت‌هایت در مورد الف مقصوره: علاوه بر اسمعیل، رحمن، اسحق وامثال آن را هم داریم؛ علاوه بر آن، الف مقصوره روی «و» هم می‌نشیند: صلوة، زکوة، حیوة، مشکوة.
البته الان فارسی زبانان تقریبا همه اینها را همانطور که می خوانند می نویسند (الف کامل را جایگزین مقصوره کرده‌اند.)
پ.ن: مقصوره از قُصر می‌آید که به معنی کوتاه کردن است. این الف چون هم کوتاه نوشته می‌شود و هم احتمالا کوتاه خوانده می‌شود.
MacBook Pro 990:
13" Unibody, CPU: 2.26GHz, RAM: 4 GB, SSD: 250GB, HDD: 160GB
OSX 10.11.6
OSX 10.13.2
•••
iPhone 4S: 32GB
iOS 9.5.3
•••
iPhone 7Plus: 128GB
iOS 11.2.5
•••
iPad Air 2: 64GB-4G
iOS 11.2.5
نماد کاربر
Amir_S
Site Admin
 
پست‌ها : 1766
تاریخ عضویت: 16 ژانویه 2010, 22:00
محل سکونت: تهران

پاسخ: ساختن فونت با FontForge

پستتوسط Arzhang » 10 مارس 2020, 02:35

امیر جان بحثی را باز کرده‌ای که خیلی تن‌ام برایش می‌خارد و دوست دارم ادامه‌اش بدهم. شاید بد نباشد برویم توی یک پست دیگر این کار را بکنیم و آن‌جا توضیح می‌دهم که جامیوه چرا این شکلی شده است و یای اضافه و کسره‌ی اضافه هر دو، در یک سطح‌اند و بدل از هم نیستند. اما این‌جا خب مبحث چیز دیگری‌ست و این دوستمان هم باید جواب سؤالش را بگیرد.
من از این دوستمان می‌خواهم بپرسم که آیا فونت‌های سری X را که بهنام سال‌ها پیش ساخته است و به اغلب فونت‌های رایج شرف دارد را آیا استفاده کرده است؟ شاید آن فونت کار شما را راه بیندازد و دوباره کاری نشود. این فونتی که شما گفته‌ای آیا ویژگی خاصی دارد که مثلاً در آن فونت‌ها نیست؟
نماد کاربر
Arzhang
Site Admin
 
پست‌ها : 1331
تاریخ عضویت: 17 اوت 2009, 15:06
محل سکونت: مونترآل

پاسخ: الف مقصوره، همزه، یای فارسی و عربی…

پستتوسط Ilia » 10 مارس 2020, 06:14

من این بحث را شکافتم تا با موضوع دیگر مخلوط نشود.

آنقدر که من سر در آورده‌ام، به فانت ساختن که برسد، داستان این است:
- یک «ی» فارسی داریم که این است با کد U+06CC که من فکر میکنم در آن فانت بحث دیگر وجود ندارد:
U+06CC.png

- «یای مقصوره» شکلش شبیه یای فارسی ماست، با کد U+0649. این را فانت‌های عربی حتما دارند:
U+0649.png

- و این حرف ي عربیست با کد U+064A:
U+064A.png

- این «یای کوچک» که ارژنگ میگوید، کلا فقط همان «ی فارسی» معمولیست که ما ایرانی‌ها بخاطر زیبایی و سرعت نوشتن کوچکش کرده‌ایم و گذاشتیمش بالای «ه». اما کسانی که کدهای یونیکد را درست کرده‌اند، بین این و همزهٔ عربی تفاوتی قائل نشده‌اند. برای همین کد جداگانه‌ای ندارد و نامش در یونیکد همان ARABIC HAMZA ABOVE با کد U+0654 است. (بهنام برای اینکه تفاوت این با همزهٔ عربی را نشان بدهد، شکل آنرا در فانت‌هایش با همزهٔ عربی متمایز و بیشتر شبیه یک «ی» کوچک کرده است):
U+0654.png

- حالا بامزه این است که برای ه با همزهٔ بالا «هٔ»، یونیکد یک کد مخصوص U+06C0 هم دارد که تا مدت‌ها من را گیج کرده بود:
U+06C0.png

این «هٔ» متاسفانه در خیلی از کیبوردها حتی کیبورد iOS شاستی خودش را دارد ولی من ترجیح میدهم که همزه دکمهٔ خودش را میداشت. این مثل این است که برای «لا» یک شاستی روی کیبورد داشته باشیم.

از این شگفتی‌ها یونیکد زیاد دارد. اما اگر ماجرا همینقدر بود خیلی داستان پیچیده‌ای نبود. متاسفانه گند زدن مایکروسافت در اوایل درست کردن کیبورد و نوشتار فارسی در ورد و فانت‌های برنا در ویندوز و غیره موجب این همه سردرگمی ما شده. یعنی اینطوری درست کرده بودند که اگر در زبان فارسی کد «ي عربی) را تایپ میکردی بجایش «ی مقصوره» را نشان میداد.
نماد کاربر
Ilia
Site Admin
 
پست‌ها : 5987
تاریخ عضویت: 25 سپتامبر 2006, 01:01
محل سکونت: کانادا

پاسخ: الف مقصوره، همزه، یای فارسی و عربی…

پستتوسط saeidk » 10 مارس 2020, 18:57

این ARABIC HAMZA ABOVE فقط در فارسی کاربرد دارد. این U+06C0 هم ظاهراً در اردو کاربرد دارد. صفحه شماره ۱۵ فایل پیوست.
finalversion.pdf
(381.65 KiB) دانلود 30 بار

به هرحال برای طراح حروف مشکلی نیست در هر فونت فارسی باید ی فارسی ي عربی ی الف مقصوره و (ی کوچک که می‌پرد بالای ه)وجود داشته باشد. چنانکه در همهٔ فونتهای جدید و کامل دوستان طراح هست. sahel vazir iransans estedad...
نماد کاربر
saeidk
 
پست‌ها : 1067
تاریخ عضویت: 17 دسامبر 2005, 19:20
محل سکونت: ایران-تهران



بازگشت به خط، زبان و قلم‌سازی


کاربران حاضر در این انجمن: بدون کاربران آنلاین و 3 مهمان